تا ئێستا زانیوتە با چۆن دروست دەبێت؟

تا ئێستا زانیوتە با چۆن دروست دەبێت؟

**بای هەتاوی** (Thermal Wind / Convective Wind) یان ئەو بايانەیە کە بەهۆی گەرمبوونی زەوی لەلایەن خۆرەوە دروست دەبن، ئەوا ئەمانە زانیارییەکی وردیان لەسەرە:

بای هەتاوی چییە؟

بای هەتاوی ئەو بايەیە کە بەهۆی جیاوازی گەرمایی نێوان شوێنە جیاوازەکان دروست دەبێت. کاتێک خۆر زەوی گەرم دەکات:

* هەوا لەسەر زەویی گەرم دەبێت.

* هەوای گەرم سووکترە، بۆیە بەرز دەبێتەوە.

* شوێنی ئەو هەوایە هەوای ساردتر پڕ دەکاتەوە.

* ئەم جووڵەی هەواش با دروست دەکات.

---

بۆچی لە هاویندا با بەهێزترە؟

لە وەرزی گەرما چەند هۆکارێکی سەرەکی هەن:

١. خۆر بەهێزترە

لە هاوین تیشکی خۆر بە ڕاستەوخۆیی زیاتر دەکەوێتە سەر زەوی، بۆیە:

* زەوی زووتر و زیاتر گەرم دەبێت.

* جیاوازی گەرمایی نێوان شوێنەکان زۆرتر دەبێت.

* هەوای گەرم بە خێرایی بەرز دەبێتەوە.

ئەمە با بەهێزتر دەکات.

---

٢. زیادبوونی هەڵکشانی هەوا (Convection):

لە ناوەڕاستی ڕۆژدا:

* زەوی زۆر گەرم دەبێت.

* ستوونی هەوای گەرم بەرز دەبنەوە.

* هەوای سارد لە دەوروبەر بە خێرایی جێگایان دەگرێتەوە.

ئەم پرۆسەیە هەموو ڕۆژێک لە هاوین زۆر بەهێزترە.

---

٣. جیاوازی فشاری هەوا:

کاتێک شوێنێک زۆر گەرمتر بێت:

* فشار لە نزمییەکانی زەوی کەم دەبێت.

* شوێنی ساردتر فشار بەرزتر دەبێت.

* هەوا لە فشاری بەرزەوە بۆ فشاری نزم دەچێت.

هەرچی جیاوازی فشار زۆرتر بێت، با خێراتر دەبێت.

---

بای هەتاوی لە کاتێکی دیاریکراودا:

زۆربەی کاتەکان:

* **بەیانی:** با لاوازە.

نیوەڕۆ تا ئێوارە: زۆر بەهێز دەبێت، چونکە زەوی بە گەرمترین دۆخی خۆی دەگات.

شەو: زەوی سارد دەبێتەوە، بۆیە باش لاواز دەبێت.

---

لە دەشت و چیا:

لە ناوچە چیاکان:

* ڕۆژانە هەوای گەرم بەرەو سەر چیا دەچێت (Valley Breeze).

* شەوانە هەوای سارد لە چیا بۆ خوار دێتەوە (Mountain Breeze).

ئەمەش جۆرێکی دیکەی بای هەتاوییە و لە هەندێک شوێن ئەو بایانە دەگمەنن و زۆرتر لەشەوان هەڵدەکەن و خێراییەکەیان دەگاتە ٣٠ تاکوو ٦٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا، وەکوو دەشتی کۆیە و بناری کۆیە و .....هتد.

---

بۆچی هەندێک ڕۆژ با زۆر توند دەبێت؟

ئەگەر لە هاوین:

* گەرمایی زۆر بەرز بێت (٤٠–٥٠ پلەی سەنتیگراد)،

* ئاسمان پاک بێت،

* نم کەم بێت،

ئەوا جوڵەی هەوای گەرم زۆر بەهێز دەبێت و دەتوانێت با بە خێرایی ٣٠ تا ٦٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێک یان زیاتر دروست بکات. ئەگەر ئەم بارودۆخە لەگەڵ سیستەمی فشاری بەرز و نزم یان شەپۆلی بەرزی بۆشایی ئاسماندا کۆ ببێتەوە، خێرایی با لەوەش زیاتر دەبێت.

ئایا هەموو بای بەهێزی هاوین بای هەتاوییە؟

نەخێر. بای هاوین سەرچاوەی جیاوازی هەیە:

بای هەتاوی: بەهۆی گەرمبوونی زەوی دروست دەبێت.

*بای بەرەکان (Fronts):* لە کاتی تێکەڵبوونی کێشەی هەوایی سارد و گەرم.

*باکانی فشار:* بەهۆی جیاوازی فشاری گەورە لە ناوچە فراوانەکان.

*باکانی توندوتیژ (Thunderstorm Outflow):* لە دەرئەنجامی هەورەتریشقە و بارانە توندەکان.

---

بە کورتی:

هۆکاری سەرەکی بەهێزبوونی بای هەتاوی لە هاوین ئەوەیە کە:

1. خۆر زەوی زۆرتر گەرم دەکات.

2. جیاوازی گەرمای نێوان شوێنەکان زیاد دەبێت.

3. هەوای گەرم بە خێرایی بەرز دەبێتەوە (هەڵکشانی هەوا).

4. جیاوازی فشاری هەوا گەورەتر دەبێت.

5. هەوای ساردتر بە خێرایی زیاتر جێگای هەوای گەرم دەگرێتەوە، کە ئەنجامەکەی بای بەهێزترە.

بەهۆی ئەم هۆکارانە، لە زۆر ناوچەکان نیوەڕۆ تا ئێوارە لە ناو ڕۆژدا لە گەرمەی هاویندا کاتی زۆرترین خێرایی بای هەتاوییە.

#با #بای_هەتاوی #Convective_Wind #Thermal_Wind