ئایا کوردی ڕۆژهەڵات ڕژێمی ئاخووندی و ڕژێمی پەهلەوی دەوێت؟

ئایا کوردی ڕۆژهەڵات ڕژێمی ئاخووندی و ڕژێمی پەهلەوی دەوێت؟

کەیسی کورد: ئایندەیەک کە لەسەر مافەکان بنیات نراوە نەک خانەدانەکان.

ڕەگ و ڕیشەی کۆن: زۆر پێش سەرهەڵدانی دەوڵەتە مەرکەزییە مۆدێرنەکانی ئێران، گەلانی کورد و پێشینەکانی باوباپیرانیان (وەک مادەکان) لە چیای زاگرۆس ئیمپراتۆریەت و شارستانییەتی بەهێزیان دامەزراند. مێژووی ئێمە "ژێرکۆمەڵێک"ی مێژووی فارس نیین؛ بناغەیەکی جیاواز و کۆن و مێژوویمان هەیە.

.

ئەفسانەی "سەردەمی زێڕین": زۆرێک لە وڵاتانی ڕۆژئاوا سەردەمی پەهلەوی (شا) بە "مۆدێرن" یان "لایەنگری ڕۆژئاوا" ناو دەبەن و زۆر بە ناڕوونی ڕاستییەکان لەبیر دەکەن. بۆ گەلی کورد سەردەمی ئاسمیلەکردنی زۆرەملێ بوو. زمانی ئێمە قەدەغە کرا و مافی زەوییە نەریتییەکانمان بە شێوەیەکی سیستماتیک زەوت کرا بۆ خزمەتکردنی دەوڵەتێکی ناوەندی و فارسی ناوەندگەرا.

سڕینەوە بە سپۆنسەری دەوڵەت: لە سەردەمی شای ئێراندا، دەوڵەت سیاسەتێکی "یەک نەتەوە، یەک زمان، یەک فەرمانڕەوا"ی پەیڕەو دەکرد. منداڵانی کورد فێربوونی زمانیان لە قوتابخانەکاندا قەدەغە کرا و کلتووری کوردیش وەک هەڕەشەیەکی مەترسیدار بۆ سەر "یەکپارچەیی نەتەوەیی" مامەڵەی لەگەڵدا دەکرا.

مەرگی سەرکردایەتی: لە ساڵی ١٩٤٦ گەلی کورد کۆماری مەهابادی دامەزراند- چرایەک بۆ خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک. ڕژێمی پەهلەوی لەناوی برد و قازی محەممەدی سەرۆک کۆمار و کابینەکەی لە سێدارە دا. ئەمە "یاسا و ڕێسا" نەبوو؛ نەهێشتنی سیستماتیکی دەزگای سیاسی کوردی بوو.

تیرۆرەکانی ساڤاک: پۆلیسی نهێنی پەهلەوی (ساڤاک) بە دڕندەیی خۆیان بەناوبانگ بوون. هەزاران چالاکوان و خوێندکار و سەرکردەی کۆمەڵگای کورد لەسەر "تاوانی" داکۆکیکردن لە مافەکانی کورد یان ڕەتکردنەوەی کڕنۆش بۆ دەسەڵاتی ناوەندی شا زیندانی و ئەشکەنجە و لەسێدارەدران.

سووڕی دیکتاتۆرییەت: کۆماری ئیسلامیی ئێستا درێژەی بەم میراتە سەرکوتکردنە دەدا، بەڵام بە پێچ و پەنایەکی ئایدیۆلۆژییەوە. هەردوو دەسەڵاتی پاشایەتی و تیۆکراسی ئێستا هەمان کەموکوڕی سەرەکییان هەیە:

دەسەڵاتی ڕەها و ناوەندگەرای لە تاران.

مافی کەمینەکان مافی مرۆڤە: بۆ گەلی کورد، هەر گواستنەوەیەک کە تەنیا دیکتاتۆرێکی ڕۆحانیی بە دیکتاتۆرێکی پاشایەتی یان ناسیۆنالیستی بگۆڕێتەوە، "رزگار" بوونی بۆ نییە. تەنها گۆڕینی ناوی ستەمکارێکە.

داواکاری بۆ لامەرکەزیەت: ئێمە نامانەوێت "گیروودە"ی پاشایەک یان سەرکردەیەکی باڵا بین. ئێمە داوای دیموکراسییەکی لامەرکەزیەت دەکەین کە دەسەڵاتی هاوبەشی تێدا بێت و هەموو نەتەوەیەک مافی دەستووری هەیە کە کاروباری ناوچەیی خۆی بەڕێوە ببات و زمانەکەی بپارێزێت و ئابووری خۆی بەڕێوە ببات.

چیتر "کۆلۆنیا ناوخۆییەکان": گەشەنەکردنی ئابووریی ناوچە کوردنشینەکان سیاسەتێکی بە ئەنقەستی دەوڵەتە ناوەندگەراییەکانە بۆ ئەوەی کەمینە پەراوێزخراوەکان گیروودەی ناوەند بمێننەوە. گەشەپێدانی ڕاستەقینە پێویستی بە سەربەخۆیی هەیە بۆ بەڕێوەبردنی سەرچاوە و ژێرخانی خۆجەیی.

دیدگای ئێمە: ئێرانی داهاتوو دەبێت فیدراسیۆنی یەکسانەکان بێت نەک ئیمپراتۆریەتێکی سەرەوە بۆ خوارەوە. ئێمە بەدوای چوارچێوەیەکی دیموکراسیدا دەگەڕێین کە بە شێوەیەکی یاسایی مافی کورد و بەلووچ و ئازەر-تورک و عەرەب و هەموو ئەوانی تر مسۆگەر بکات. ئێمە کورسییەکمان دەوێت لەسەر مێزەکە- نەک وەستایەک لە سەری.

#ڕۆژهەڵاتی_کوردستان #پەهلەوی #ڕژێمی_ئیسلامی_ئێران

The Kurdish Case: A Future Built on Rights, Not Dynasties

​Ancient Roots: Long before the rise of modern centralized Iranian states, Kurdish peoples and their ancestral precursors (such as the Medes) established powerful empires and civilizations in the Zagros Mountains. Our history is not a "subset" of Persian history; it is a distinct, ancient foundation.

​The Myth of "The Golden Age": Many in the West remember the Pahlavi (Shah) era as "modern" or "pro-Western." For the Kurdish people, it was an era of forced assimilation. Our language was banned, and our traditional land rights were systematically stripped away to serve a centralized, Persian-centric state.

​State-Sponsored Erasure: During the Shah’s reign, the state pursued a policy of "One Nation, One Language, One Ruler." Kurdish children were forbidden from learning their own language in schools, and Kurdish culture was treated as a dangerous threat to "national integrity."

​The Death of Leadership: In 1946, the Kurdish people established the Republic of Mahabad—a beacon of democratic self-governance. The Pahlavi regime destroyed it, executing President Qazi Muhammad and his cabinet. This was not "law and order"; it was the systematic elimination of Kurdish political agency.

​The SAVAK Terror: The Pahlavi secret police (SAVAK) were notorious for their brutality. Thousands of Kurdish activists, students, and community leaders were imprisoned, tortured, and executed for the "crime" of advocating for Kurdish rights or refusing to bow to the Shah’s central authority.

​The Cycle of Dictatorship: The current Islamic Republic continued this legacy of suppression, but with an ideological twist. Both the Monarchy and the current Theocracy share the same core flaw: absolute, centralized power in Tehran.

​Minority Rights are Human Rights: For the Kurdish people, any transition that merely swaps a clerical dictator for a monarchist or nationalist one is not "liberation." It is simply changing the name of the oppressor.

​The Demand for Decentralization: We do not want to be "subjects" of a king or a supreme leader. We demand a decentralized democracy where power is shared, and every ethnic group has the constitutional right to govern its own regional affairs, protect its language, and manage its economy.

​No More "Internal Colonies": The economic underdevelopment of Kurdish regions is a deliberate policy of centralized states to keep peripheral minorities dependent on the center. True development requires the autonomy to manage our own resources and infrastructure.

​Our Vision: A future Iran must be a federation of equals, not a top-down empire. We seek a democratic framework that legally guarantees the rights of Kurds, Baluchis, Azeris, Arabs, and all others. We want a seat at the table—not a master at the head of it.